Berichten in de categorie: Rudi J.H. Jansen

Nadat Hen­ri Sarolea (1844 – 1900) de waterstaatkundige opleiding met als speciali­satie spoor­­wegbouw met goed gevolg had afgesloten is hij bij Rijkswaterstaat gaan werken.

Begin jaren zeventig van de negentiende eeuw werd hij door ir. J.L. Cluyse­naer gevraagd voor een spoorwegproject op Sumatra (Ne­derlands-Indië). In 1873 vertrokken Cluysenaer en Sarolea naar Sumatra om voorbereidend werk te doen. Sarolea bleef tot 1886 voor de Staats­­spoorwegen in Nederlands-Indië werken. 

Hij kwam terug naar Nederland, naar Heerlen om precies te zijn en werd betrokken bij het onderzoek naar een tramverbinding tussen Sittard, Heerlen en de Locht omdat de resultaten van het onderzoek niet aan de verwachtingen voldeden is het plan niet doorgegaan. Daarna ging Sarolea plannen maken voor een spoorwegverbinding tussen Sittard, Heerlen en Herzogenrath. In 1889 kreeg hij toestemming voor de aanleg van de spoorverbinding en ging hij op zoek naar financiers voor het project.

Het Rijk wilde niet mee betalen aan een lokale spoorweg. Bij de Staatsspoorwegen had hij meer geluk mede dankzij het feit dat zijn vroegere chef en collega, ir. Cluysenaer er directeur generaal was geworden. Hij kreeg er een lening van fl. 900.000 en de Staatsspoorwegen zouden de spoorlijn aanleggen en exploiteren. Provinciale Staten droegen fl. 150.000 bij. De gemeenten langs het traject deden ook allemaal een grotere of kleiner duit in het zakje, zo kwam er een bedrag van fl. 1.147.000 bij elkaar.

In 1891 werd Sarolea, directeur-generaal van de nieuw opgerichte Nederland­sche Zuider-Spoorwegmaatschappij. De directeur van de steen­ko­lenmijn Nordstern in Aken, Carl Honigmann, werd een van de grotere aandeelhouders van de maatschappij.

In 1893 werd met de aanleg begonnen en op 30 april 1896 reed de eer­ste trein over het nieuwe spoor. In 1898 namen de Staatsspoorwegen zoals afgesproken de spoorlijn over en werd de Nederland­sche Zuider-Spoorwegmaatschappij ontbonden.

In hetzelfde jaar (1891) dat de Nederland­sche Zuider-Spoorwegmaatschappij werd opgericht, werd ook de Maat­schap­pij tot Exploitatie van Limburgsche Steenkolenmijnen op­gericht. De vennoten van deze maatschappij waren de heren Sarolea, de broers Fried­rich en Carl Honigmann en de Financiële Maatschappij voor Nijver­heidsondernemingen. Er worden zeven concessies* verworven voor het delven van kolen.

Eind 1893 werden de statuten van de maatschappij goedgekeurd. Sarolea was lid van de Raad van Bestuur, de voorzitter van de Raad van Bestuur werd ir. Cluy­senaer en de gebroeders Honigmann werden de grootste aan­deelhouders. 

Bij de start van de Oranje Nassaumijn werden 1500 aandelen uitgegeven van 1000 gulden. Slechts tien van die aandelen waren in handen van Sarolea en 1370 in handen van de gebroeders Honigmann.

 Er werden 7 concessies gekocht voor het delven van kolen.

Friedrich Honigmann begon onmiddellijk met de aan­leg van schacht I in Heerlen volgens een door hemzelf ontwik­kel­de boormethode, de schacht boormethode met dikspoeling.

In 1899 werd de eerste steenkolenmijn van Heerlen in bedrijf genomen en werden de kolen per spoor vervoerd. Henri Sarolea, de drijvende kracht achter deze voor Heerlen zo ontzettend belangrijke ontwikkeling overleed te Heerlen op 12 september 1900 op 56-jarige leeftijd aan een hartaanval.  Eind 1906 werd er een straat aangelegd van het station naar de markt die de naam kreeg van deze voor Heerlen zo belangrijke man, de Saroleastraat.

* Een concessie is een vergunning van de overheid die anderen uitsluit. De verkrijger van de concessie of concessiehouder krijgt dus een monopolie op bijvoorbeeld een stuk grondgebied.

Architect N.J. van Tienen ontwierp 42 woningen voor spoorwegpersoneel die in 1914 werden gebouwd in Schandelen. Door dezelfde architect werden de woningen van Eikenderveld ontworpen die tussen 1922 en 1927 zijn gebouwd. De gelijkenis tussen beiden woninggroepen is overduidelijk. Op het pleintje (Nieuw Schandelen) is een gevelsteen aangebracht die verwijst naar de “Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen” afgekort “SS”. Deze maatschappij zou in 1917 overgaan in de Nederlandse Spoorwegen (NS).

De Spoorwegkolonie in de wijk Eikenderveld is een beschermd stadsgezicht. De kolonie is in vier fasen gebouwd tussen 1912 en 1927. De woningen zijn gebouwd in opdracht van “Samenwerking”, dat was een coöperatieve woningbouwvereniging voor spoorwegpersoneel. De huizen uit fase één en twee zijn in 1980 afgebroken. De huizen uit fase drie en vier (1922 tot 1927) zijn bijna allemaal ontworpen door architect van Tiene, die ook het stratenplan heeft ontworpen. In de Laanderstraat staan acht woningen uit 1905 die bestemd waren voor personeel van een toeleveringsbedrijf van de mijn.

<-><-><-><-><-><-><-><-><-><-><-><-><-><-><-><-><-><-><-><-><-><-><-><->

Café “De Slok” aan de Laanderstraat 85 in Eikenderveld.

Het feit dat er in 1912 in de zogenaamde spoorweg kolonie (oorspronkelijk alleen voor spoorwegpersoneel) een café werd gebouwd geeft aan dat de rooms katholieke kerk geen invloed had in de wijk. Het was een de socialistische woningbouwvereniging “De Samenwerking” die deze wijk heeft laten bouwen.

Opvallend is het metselwerk en de segmentbogen die “rusten” op een speklaag. Een leuk detail is de windwijzer boven op de gevel.

De architecten Joseph Seelen (1871-1951) en Henk Stoks (1887-1967) Bouwjaar: 1912-1934 Stijl: Traditionalisme

In het Openluchtmuseum Heerlen zijn veel muurschilderingen gemaakt door lokale (locals), maar ook door wereldberoemde kunstenaars. We hebben een route van 4 kilometer in kaart gebracht waar je maarliefst 34 murals kunt bekijken. Maar er is meer te zien, zoals pastups, cutouts, kleine beeldjes, tiles, draadkunst en stenciling om maar eens wat te noemen. Omdat het hierbij vaak om tijdelijke street art gaat hebben we deze werken niet aangegeven op de kaart, MAAR ze zijn er wel!

De “Mural Wandeling Heerlen Totaal” kunt u vinden onder de tab “wandelroutes” in de gratis Heerlen Totaal App .

Meer rondleidingen in Heerlen.

Aan de Meezenbroekerweg (116) bevindt zich de Heilig Hart van Jezuskerk. Deze kerk is in 1927/28 gebouwd naar een ontwerp van architect Joseph Wielders (Sittard 3-9-1883 / Sittard 30-4-1949). De stijl is zakelijk-expressionistisch.

De kerk staat op een lage kerkheuvel die door een lage kerkmuur is omgeven. De gotische spitsbogen en de met baksteen beklede betonnen constructie zijn typisch voor het werk van Wielders.

Eugène Laudy heeft de glas-in-lood ramen gemaakt.

De kerk is een rijksmonument vanwege het orgel uit 1841, dat gemaakt is door de Gebr. Mueller uit Reifferscheidt (Duitsland), het orgel stond voorheen in de oude St. Petruskerk te Gulpen en is in 1968 gerestaureerd.

Ook de naastgelegen pastorie (Meezenbroekerweg 114) bouwjaar 1924 en de kapelanie (Meezenbroekerweg 112) bouwjaar 1927 zijn ook door architect Wielders ontworpen, evenals Schandelerstraat 75-77 (bouwjaar 1932).

Wielders ontwierp ook het patronaat (nu JUP-huis) aan de Schandelerstraat 79-81 dat van 1924 tot 1928 dienst deed als noodkerk.

In de zomer van 1956 werd het 40 jarig priesterjubileum van de afscheidnemende pastoor Houben groots gevierd er kwamen maar liefst 28.000 mensen op af. Het feest was een enorm succes, niet in de laatste plaats vanwege het geld dat het opgeleverd had. De parochieraad besloot het feest in de jaren daarna weer te organiseren en de winst te gebruiken voor het opknappen / renoveren van het patronaat. Bij de feestelijke opening van het nieuwe patronaat op 29 juni 1963 kreeg het de naam JUP-huis. 

JUP was de afkorting die men al sinds 1956 gebruikte voor het jaarlijkse feest (JUP-feesten) en is afgeleid van JUbileum Pastoor Houben.

In het Openluchtmuseum Heerlen staan ook veel beelden, zogenaamde openbare kunst. We hebben voor u een route uitgestippeld langs 31 beelden in het centrum van ons Openluchtmuseum. Bij ieder beeld hoort een korte verklarende tekst. De 3,3 kilometer lange route is geschikt voor rolstoelgebruikers en kan natuurlijk ook in delen afgelegd worden.

We wensen u veel plezier.

“Beeldenroute Heerlen Totaal” kunt u vinden onder de tab “wandelroutes” in de gratis Heerlen Totaal App .

Meer rondleidingen in Heerlen.

Niet alleen in het centrum van Openluchtmuseum Heerlen kun je muurschilderingen (murals) bewonderen ook daarbuiten is genoeg te zien, de onderlinge afstand is wel wat groter. Het is misschien verstandig om de route van 13,4 kilometer per fiets af te leggen. Langs de route kun je 27 muurschilderingen van veelal bekende kunstenaars bekijken. Er is geen echt begin en eindpunt (de route loopt rond), je kunt dus beginnen waar je wilt. Je hoeft het natuurlijk ook niet in één keer te doen. 

De “Mural Fietsroute Heerlen Totaal” kunt u vinden onder de tab “wandelroutes” in de gratis Heerlen Totaal App .

Meer rondleidingen in Heerlen.

Toen aan de Veemarkt nu aan het Wilhelminaplein (24) .

De Luijff is gebouwd als woonhuis tussen 1600 en 1615 in opdracht van Jan Dautzenberg, secretaris van Heerlen. Tot 1737 bleef het huis in bezit van familie Dautzenberg.

In 1802 kocht Apotheker Albert Schultze de woning (Schultze was van 1818 tot 1820 Burgemeester van Heerlen) en liet het pand ingrijpend verbouwen, er werd een tweede woonlaag op gebouwd en het dak werd minder steil. Met de verbouwing verdween de luifel boven de voordeur waar het pand tot op de dag van vandaag zijn bijnaam aan te danken heeft. Boven de voordeur zien we nu de afbeelding van een vijzel, het apothekers teken. Albert Schulze bleef er tot aan zijn dood in 1828 wonen. De kinderen Schultze verkochten het pand aan Stollé Kemmerling dat door vererving werd doorgegeven aan Preusser-Stollé.  Daarom wordt het pad ook wel “huis Preusser” genoemd.

In 1921 werd de Mijnvereniging eigenaar van het pand. Na de Tweede Wereldoorlog gaan de Limburgse mijnen nog meer samenwerken en werd de Gezamenlijke Steenkolenmijnen in Limburg, de GSL, opgericht die in 1959 huis De Luijff overnemen. De GSL laat achter “De Luijff” een kantorencomplex bouwen met vergaderruimte naar een ontwerp van architect Gerard Holt.

Sinds de oprichting van de EGKS (Europese Gemeenschap van Kolen en Staal) op 18 april 1951, vond er internationaal overleg plaats tussen de deelnemende landen Italië, Frankrijk, Duitsland, Luxemburg, België en Nederland, dat overleg vond soms in dit gebouw in Heerlen plaats.

In 1970 werd het eigendom van de gemeente Heerlen. Sinds 2010 is in “de Luijff” het Toon Hermans Huis Parkstad gevestigd. In het kantorencomplex is nu een bedrijfsverzamelgebouw onder de naam Betahuis gevestigd.

In het Openluchtmuseum Heerlen kunt een, rolstoelvriendelijke wandeling maken van 2,7 kilometer langs een vijftiental gebouwen die architect Frits Peutz heeft ontworpen. Bij ieder gebouw hoort een korte tekst die iets verteld over het gebouw.

De “Peutz Wandeling Heerlen Totaal” kunt u vinden onder de tab “wandelroutes” in de gratis Heerlen Totaal App .

Deze rondleiding maakt deel uit van een hele serie rondleidingen in Heerlen en kan met een gids worden gelopen die u dan verteld over deze bijzondere architect en de gebouwen die hij heeft ontworpen.

Meer rondleidingen in Heerlen.