Lucius en Amaka

Op 14 juni 2025 was de grote dag, na 19 eeuwen kwam de droom van Lucius uit: hij trouwde met zijn geliefde  Amaka. Voordat reuzin Amaka ingeschreven werd in het stadsregister werd zij door deken Bouman op het Van Grunsvenplein gezegend samen met alle andere aanwezige reuzen en reuzinnen om vervolgens, door burgemeester Roel Wever persoonlijk, voor het raadhuis aan de Geleenstraat ingeschreven te worden in het stadsregister van Heerlen. Ook de “pleegvader” van Lucius en Amaka, de voorzitter van het Collegium Stadsreus Lucius, John Bour zette zijn handtekening op het inschrijfformulier. Daarna trok een stoet van tachtig reuze gasten aan het verloofde stel voorbij om zich op het Pancratiusplein op te stellen voor de huwelijksceremonie. Uiteraard waren er ook twee getuigen aanwezig, te weten reuzin Gerarda uit Geraadsbergen en stadsreus Gigantius* uit Maastricht.Als bijzondere ambtenaar van de burgerlijke stand heeft wethouder Jordy Clemens, Amaka en Lucius in de echt verbonden, waarna de huwelijksklokken van de Sint Pancratiuskerk geluid werden.

De eerste reuzenpoppen werden al in de late 12e eeuw in religieuze optochten in Spanje meegevoerd. Ze moesten bijbelverhalen aanschouwelijk maken voor de veelal ongeletterde bevolking. Het fenomeen verspreidde zich vervolgens door heel Europa. Vanaf de vijftiende eeuw zien we ook mythologische reuzen zoals Hercules en lokale figuren en fabeldieren in optochten zoals bijvoorbeeld het Ros Beiaard (België). De reuzen Lucius en Amaka zijn typische Heerlense reuzen.

In 1971 werden bij een archeologische opgraving aan de Putgraaf de resten gevonden van een Romeinse pottenbakkersoven. In de oven die geëxplodeerd bleek te zijn vond men o.a. de resten van een kruik. Toen deze resten jaren later onderzocht werden bleek er een inscriptie op de kruik te zijn aangebracht.

De inscriptie luidt, vrij vertaald vanuit het latijn, als volgt:

Lucius Ferenius heeft voor Amaka deze kruik ge­maakt.

Lucius wijdt (deze kruik) aan de goede god van Fere(s)ne(?) zijn geboorteplaats

Lucius genaamd Metcius maakte deze (kruik) in zijn bedrijf.

Ook het latijnse alfabet was in de kruik gekrast (de letter i was Lucius echter vergeten)

Uit de naam Lucius Ferenius is af te leiden dat het om een inheems persoon gaat. Romeinse burgers hadden namelijk drie namen. Ferenius geeft aan dat zijn geboorteplaats Feresne was (Dilsen, Belgie). Ook Amaka was inheems.Metcius was de naam die hij had in zijn geboortedorp. Dat Lucius Latijn kon schrijven is opmerkelijk te noemen voor een pottenbakker en de inscriptie en de wijding aan de god van Feresne maakten de kruik magisch. Misschien was de kruik wel als offer bedoeld opdat Amaka verliefd zou worden op Lucius. Aan de vorm van de kruik is af te leiden dat die gemaakt is tussen 125 en 150 na Chr. Lucius Ferenius en Amaka zijn daarmee de oudste bewoners van Coriovallum waarvan de naam bekend is.

Tijdens de reuzenoptocht van 1978 in Maastricht kwam beeldend kunstenaar  Hubert Bour (1941 – 2017) uit het Heerlense Eikenderveld, op het idee dat ook Heerlen een stadsreus moest hebben. In 1980 vroeg Dhr Bour bij de gemeente subsidie aan voor het maken van een reus, maar dat werd helaas afgewezen. Het idee bleef sluimerend op de spreekwoordelijke plank liggen totdat Dhr. Bour het plan in 1996 met eigen middelen realiseerde. De reus die hij maakte stelde de Romeins pottenbakker Lucius Ferenius Metcius voor. Hij werd in 1997 officieel in het stadsregister van Heerlen ingeschreven.

Daar was hij dan: een reus van vijf meter dertig hoog met de kruik, met de in het Latijn ingekraste liefdesverklaring in zijn rechterhand.  De kop van de reus werd uitgevoerd in piepschuim waarop een laag modelleerklei werd aangebracht met daar overheen een coating. De kop wordt gedragen door een stalen frame en staat op wielen. Over het frame hangt een Romeinse toga.

Na het overlijden van Hubert Bour in 2017 bleef de reus verweesd in Eikenderveld achter. Op 11 mei 2019, aan het einde van de Romeinse week, werd Lucius, door de weduwe Riet Bour Doveren, op feestelijke wijze overgedragen aan het Thermenmuseum (nu Romeins Museum) en begon er een nieuw hoofdstuk in zijn reuze leven. Weduwe Bour vroeg twee oud-leden, van de stichting Collegium Stadsreus Lucius, Paul Geelen en John Bour, om een doorstart te maken. Die doorstart lukte en Lucius werd een graag geziene gast bij reuzeoptochten in binnen- en buitenland.

Maar daarmee is het verhaal nog niet klaar, zult u als goed oplettende lezer opmerken. De toegewijde vrijwilligersgroep wilde meer, ze wilden om het plaatje compleet te maken nog een tweede pop, de reuzin Amaka.

Amaka (haar hoofd en handen) is gemaakt door kunstenaar Cyriel Laudy, het schilderwerk is gedaan door Mareike de Wit. Zoals jullie al hebben kunnen lezen is zij op 14 juni 2025, op haar trouwdag, onthuld en gezegend en daarmee is de droom van Lucius waarheid geworden.

*  Gigantius dateert oorspronkelijk uit 1550 als Karel V, zijn zoon Philips II tijdens de “byde incomste” aan de stad Maastricht voorstelde. Bij de stadspoort staat een reuzenpop , een germaanse krijger,  die het volk van Maastricht moet voorstellen met aan de riem twee zakjes met twee kleine poppen die de machthebbers voorstellen te weten de prins-bisschop van luik en de Hertog van Brabant (Karel V). Het volk heeft de machthebbers in de zak; de macht is aan het volk.

In 1968 toen dit stukje geschiedenis bekend werd, is de reus Gigantius nieuw leven ingeblazen en in 1977 ingeschreven in het stadsregister van Maastricht.

Tags: geen tags

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *